Kantelpunten in de samenleving; Niet te stuiten opkomst van Cleantech

29 juni 2021|doorHan Blok|

cleantech

Parallel aan het verzet aan beide kanten van het conflict om verduurzaming van de energievoorziening vonden er in de afgelopen decennia technologische ontwikkelingen plaats die hun eigen economische momentum hebben gekregen en nu ongeacht protesten tot een kanteling lijken te gaan leiden.

Duurzame technologie met windturbines, zonnepanelen, accu’s, groene waterstof, elektrisch aangedreven auto’s, isolatie technieken, warmtepompen, brandstofcellen en technieken voor energieopslag maken elk een stormachtige ontwikkeling door. Door verbetering van de efficiëntie en de massaproductie is de prijs voor elektrische energie uit wind en zon nu overal lager dan voor elektrische energie uit kolen en gas en zelfs vele malen lager dan voor stroom uit nieuw te bouwen kerncentrales. Ondanks alle felle protesten groeit de capaciteit van windturbines wereldwijd met 17% per jaar en die voor zonneparken met meer dan 35 % per jaar.

In 2020 werd er voor het eerst in Europa meer stroom opgewekt met duurzame bronnen dan met fossiele. De verschillen tussen de landen in Europa zijn nog wel erg groot. In Duitsland, Spanje en het VK is de hoeveelheid groene stroom al duidelijk groter dan de hoeveelheid grijze stroom, maar er zijn ook landen waarbij nog geen 5% van de stroom duurzaam wordt opgewekt. Uiteraard liggen de percentages duurzaam voor het totale energieverbruik, inclusief warmte en transport, nog wel lager dan alleen voor de elektrische energie. Vooral de verduurzaming van de warmtevoorziening vraagt meer tijd.

De verkoop van elektrische voertuigen (EV’s) groeit met 45 tot 60% per jaar en door de ontwikkeling van betere en goedkopere accu’s zullen de EV’s goedkoper worden in aanschaf. De gebruikslasten zijn nu al beduidend lager dan voor brandstofauto’s. Na de baanbrekende ontwikkeling van EV’s door Tesla is de in 2003 opgerichte firma in 2020 uit de rode cijfers gekomen en is er een mega-fabriek in Shanghai geopend. Nieuwe mega-fabrieken zijn in aanbouw in Berlijn en in Texas. In 2021 verwacht Tesla 1 miljoen auto’s te produceren. Het is nog maar iets meer dan 1 % van de totale hoeveelheid geproduceerde auto’s op de wereld, maar de andere grote autofabrikanten zien intussen in dat ze niet achter kunnen blijven. Na Volkswagen hebben nu ook Ford, General Motors, BMW, Volvo en Mercedes  aangekondigd dat het hele wagenpark met alle modellen voor 2035 volledig elektrisch zal worden aangedreven. China heeft verklaard dat in 2035 de helft van het aantal nieuw verkochte auto’s elektrisch aangedreven moet zijn. Californië wil zelfs een totaal verbod op de verkoop van auto’s met brandstofmotor vanaf 2035 en het VK wil zo’n verbod al per 2030.

Door de combinatie van betere isolatie van gebouwen en door warmtepompen die op groene stroom de omgevingswarmte naar binnen brengen, daalt het energiegebruik voor verwarming van woningen en andere gebouwen spectaculair met 85 % of meer.

Opslag en transport

Er zijn nog veel hobbels te gaan voordat de energievoorziening van de wereld geheel duurzaam is. De grootschalige opslag van energie om langdurige discontinuïteit te overbruggen en het transport van duurzame energie over lange afstanden om klimaatzones te overbruggen zijn nog in ontwikkeling.

Voor rechtse politici is dat een argument om toch maar naar kernenergie over te stappen. Er zijn echter tal van betere concepten. De klassieke stuwmeren kunnen gebruikt worden voor energie-opslag. Tijdelijke overproductie van groene stroom kan worden omgezet in waterstof dat kan worden opgeslagen in onderaardse leegstaande zoutkoepels en in ammoniak dat kan worden opgeslagen in grote tanks. Zonnestroom uit landen met veel ruimte en veel zon kan omgezet worden in waterstof en ammoniak dat per schip naar andere landen getransporteerd kan worden. Door veel meer dikke kabels aan te leggen tussen landen met verschillende productie en gebruikshoeveelheden kan het verschil tussen vraag en aanbod aanzienlijk kleiner gemaakt worden.

Voor korte termijn fluctuaties is energiemanagement voor egalisatie van vraag en aanbod een goede mogelijkheid, waarbij de opslagcapaciteit van elektrische auto’s gebruikt kan worden. Al deze mogelijkheden vormen een enorme uitdaging voor de technologie van de toekomst en kansen voor investeerders.

Er zullen oplossingen gevonden moeten worden voor de schaarse grondstoffen die voor accu’s, windturbines en elektromotoren nodig zijn. De techniek om het vliegverkeer en scheepsverkeer te verduurzamen zal nog verder ontwikkeld moeten worden en de infrastructuur met laadpalen zal nog verbeterd moeten worden.

Toch is de energietransitie nu in volle gang en wordt de macht van fossiele energie langzaam maar zeker gebroken. Het argument dat het niet kan is achterhaald. Prof Mark Jacobson van de Stanford universiteit heeft voor 143 landen becijferd dat we voor 2050 met de huidige technieken 99,7 % van de globale CO2 kunnen stoppen .

De grote doorbraak van de energietransitie is het besef dat dit veel meer werkgelegenheid oplevert dan er door het verminderen van fossiele energie gaat verdwijnen en dat de totale kosten voor de transitie lager zullen zijn dan de kosten door klimaatschade en gezondheidsschade die nu veroorzaakt worden door fossiele brandstoffen.

Een andere grote omwenteling ontstaat doordat de energievoorziening gedecentraliseerd en de opwekking gespreid en gedemocratiseerd wordt, zodat er geen geopolitieke spanningen met prijsfluctuaties meer door kunnen ontstaan.

lees meer

Leave a Reply

Your email address will not be published.